Róże – FAQ

Dokładnej liczby nie da się ustalić, zakłada się jednak, że na świecie istnieje ponad 30 000 różnych odmian róż. Z tego w handlu dostępnych jest około 6 000.

Liczba ta zmienia się stale nieco z powodu ciągle pojawiających się, ale i znikających odmian. 

Nie, nie wszystkie róże pachną. Wcale niemała liczba róż nie ma żadnego zapachu lub ma zapach tylko słabo wyczuwalny. 

Obok róż bez zapachu są też takie, które nie pachną zbyt przyjemnie, jak np. 'R. foetida bicolor', która lekko pachnie pluskwami.

Szybkość wzrostu róż jest bardzo różna i zależy zasadniczo od wielkości, jaką osiągają w pełni wyrośnięte. Nie można więc sformułować ogólnego twierdzenia. 

Zasadniczo przyjmuje się jednak, że po 3–4 latach róże są w pełni ustabilizowane i osiągają swoją ostateczną wielkość.

Róże są dziećmi słońca i kochają ciepło oraz światło. Jest jednak także wiele róż, które dobrze rosną na stanowiskach nie nazbyt silnie nasłonecznionych. 

Gdy stoją w cieniu, rosną zazwyczaj nieco wolniej, kwitną nieco później i nie tak obficie.

Decydujący nie jest przy tym koniecznie czas bezpośredniego nasłonecznienia, lecz dopływ światła. Można go dobrze ocenić po fragmencie nieba widocznym ze stanowiska. W przypadku odmian, które rosną wyżej, należy uwzględnić także dopływ światła w strefie, w której będzie się znajdować w pełni wyrośnięta róża. W koronie drzewa lub na szczycie łuku różanego jest on zazwyczaj większy niż u podstawy, gdzie róża jest sadzona. 

Niektóre ciemne odmiany róż lepiej sadzić w półcieniu. U niektórych kwiaty bardzo szybko się przypalają, inne blakną lub wykazują niepożądany różowy odcień.

Wiele większych ramblerów i róż pnących bardzo dobrze radzi sobie na zacienionych miejscach w ogrodzie, a nawet po północnej stronie.

Choć każdy zna bajkę 'Śpiąca Królewna' (niem. 'Dornröschen'), z botanicznego punktu widzenia róże mają kolce, a nie ciernie.

Są one bardzo zróżnicowane zarówno liczbą, jak i wykształceniem. Spotyka się wszystko: od stosunkowo nielicznych, dużych, bardzo twardych, haczykowatych, aż po bardzo liczne, miękkie kolce o długości zaledwie kilku milimetrów, a także odmiany róż prawie lub zupełnie bezkolcowe.  

Na pytanie o najstarszą różę nie da się odpowiedzieć. Podobnie jak inne rośliny, róże powstawały w ciągu milionów lat; która odmiana lub gatunek wykształciły się jako pierwsze, nie da się ustalić. 

Po raz pierwszy róże wspomniano w roku 1600 p.n.e., a od tego czasu miały swoje miejsce we wszystkich kolejnych wysokich kulturach. Około 450 r. p.n.e. Herodot opisał różę sześciopłatkową. Miano 'królowej kwiatów' otrzymały nieco wcześniej, w 600 r. p.n.e., od greckiej poetki Safony. Także szacowne towarzystwo Rzymian długo się nimi cieszyło. Prawdopodobnie były to przede wszystkim R. gallica, R. alba i pospolita dzika róża (R. canina). 

Aż do średniowiecza znane były zapewne głównie formy botaniczne i gatunki dzikie. Początki hodowli róż, prowadzonej długo na zasadzie przypadku, sięgają prawdopodobnie XVII wieku. W tym czasie w Niderlandach z R. damascena (pamiątki przywiezionej przez krzyżowców) i dzikich róż powstała klasa silnie pełnych róż stulistnych (centyfolii), a w następstwie także omszona odmiana, którą dziś znamy jako róże omszone. 

Jako pierwszą znaną odmianę róży często wymienia się R. alba 'Maxima', która była znana pod tą nazwą już przed rokiem 1500. Ale także niektóre odmiany z R. gallica znane są od bardzo dawna.

Róże kwitną na biało, różowo, czerwono i żółto, a także we wszelkich możliwych kombinacjach i mieszankach. Czysto niebieskich róż nie ma; odmiany określane w ten sposób mają zwykle barwę lilową lub jasnofioletową i powstały drogą selekcji z odcieni różu. Odcienie brązu powstają z mieszanych kolorów czerwieni i różu. 

Pierwotne róże kwitły na biało i w różnie intensywnych odcieniach różu. Wraz z R. chinensis doszła czerwień, róże herbaciane wniosły do palety delikatną morelę. Żółte róże wywodzą się od R. foetida. 

Róże kupione w doniczce można sadzić przez cały rok.

Róże bez ziemi na korzeniach (róże z gołym korzeniem) sadzi się od końca okresu wegetacji w październiku aż do późnej wiosny. Najlepszy czas sadzenia dla nich to jesień, gdy gleba po lecie jest jeszcze dobrze nagrzana.

Jako 'sport' określa się u róż nową odmianę powstałą w wyniku naturalnej mutacji. Zazwyczaj różni się ona od pierwotnej róży tylko jedną cechą. Jeśli okaże się ona wartościowa, wprowadza się ją do handlu jako samodzielną odmianę.

Bardzo często jest to kolor; Winchester Cathedral jest np. białą formą Mary Rose. Te mutacje barwy częściowo wracają do odmiany rodzicielskiej, zarówno w całych kwiatach, jak i tylko w ich częściach. Odmianę rodzicielską można czasem – ale nie zawsze – wywnioskować z nazwy, jak np. w przypadku Red Eden Rose czy Red New Dawn. 

Wiele róż pnących to silniej rosnące sporty formy krzewiastej. Do ich nazwy długo dodawano na początku Clg. lub Climbing. Znane przykłady to Clg. Souvenir de la Malmaison, Clg. Iceberg czy Clg. Mme. Caroline Testout. 

Remontowaniem nazywa się zdolność do kwitnienia po raz kolejny po kwitnieniu głównym. 

To powtórne kwitnienie może się bardzo różnić intensywnością: od pojedynczych kwiatów późnym latem, jakie pokazują np. niektóre róże omszone lub ramblery, aż po w pełni wykształcone drugie kwitnienie, jakie występuje u róż remontantek – spotyka się wszystko. 

Powtarzające kwitnienie lub wręcz ciągłe kwitnienie oznacza natomiast, że róża po głównym kwitnieniu wczesnym latem przechodzi w kilka kolejnych faz kwitnienia. U odmian powtarzających kwitnienie mogą one być przerwane kilkutygodniowymi przerwami. Róże kwitnące ciągle wytwarzają nieprzerwanie nowe kwiaty.

Owoce róży to, że tak powiem, jabłka róż – czyli ich owoce. Tworzą się po kwitnieniu, o ile kwiaty nie zostaną usunięte, np. aby pobudzić powtórne kwitnienie. 

Zwłaszcza jednokrotnie kwitnące róże krzewiaste i ramblery wytwarzają jesienią dekoracyjne owoce róży, te ostatnie w dużej liczbie w kiściach. Przy cięciu lub usuwaniu przekwitłych kwiatów należy to uwzględnić. 

W kuchni owoce róży cenione są za wysoką zawartość witaminy C, a znana herbata również jest przyrządzana z owoców dzikich róż. 

Poza tym owoce róży są niezbędne przede wszystkim w hodowli róż. Zawierają nasiona róż (orzeszki), z których po wysiewie mogą wyrosnąć nowe odmiany róż o odmiennych cechach.