Rozen - FAQ

Wat zijn historische rozen?

Heel kort gezegd zijn historische rozen rozenrassen waarvan de klasse vóór 1867 bestond. Ze hoeven dus niet per se ouder te zijn, maar hebben wel de wezenlijke kenmerken van deze klassen.

Welke rozenklassen hiertoe behoren en een lijst van de meest de moeite waard zijnde oude rozenrassen vindt u hier

Waarom het jaar 1867?

In dat jaar slaagde de Franse kweker Guillot er, waarschijnlijk meer bij toeval, in een theeroos met een remontantroos te kruisen. Met dit ras, dat 'La France' werd gedoopt, was de eerste theehybride ontstaan.

Wat in eerste instantie weinig spectaculair klinkt, is toch een keerpunt in de geschiedenis van de rozen.

In dit kweeksucces kwamen voor het eerst het vermogen om zonder onderbreking te bloeien, de hoog opgebouwde, elegante bloemen en de compacte groei van de theerozen samen met de goede winterhardheid van de toen bekende rozen.

Deze nieuwe roos markeerde het begin van de voortaan niet te stuiten opmars van een nieuwe rozenklasse - de theehybriden. Daarna ontstonden door inkruising van R. foetida ook de eerste doorbloeiende, aanvankelijk nog ziektegevoelige gele rozen (Pernetianas, genoemd naar de kweker Pernet).

Hoeveel rozenrassen zijn er?

Het precieze aantal valt niet te bepalen, maar men gaat ervan uit dat er wereldwijd meer dan 30.000 verschillende rozenrassen zijn. Daarvan zijn er naar schatting ongeveer 6.000 in de handel verkrijgbaar.

Dit aantal zal voortdurend een beetje veranderen doordat er steeds nieuwe rassen bijkomen, maar ook rassen verloren gaan.

Hebben alle rozen een goede geur?

Nee, niet alle rozen geuren. Een niet zo kleine groep rozen heeft helemaal geen of slechts een nauwelijks waarneembare geur.

Naast rozen zonder geur zijn er ook rozen die niet bepaald aangenaam ruiken, zoals 'R. foetida bicolor', die licht naar wandluizen ruikt.

Hoe snel groeit een roos?

De groeisnelheid van rozen verschilt sterk en hangt vooral samen met de grootte die ze volgroeid bereiken. Een algemene uitspraak is daarom niet mogelijk.

In het algemeen gaat men er echter van uit dat rozen na 3-4 jaar volledig zijn ingeburgerd en hun uiteindelijke grootte bereiken.

Hoe diep gaan de wortels van een roos de grond in?

In het algemeen zijn rozen diepwortelaars, maar de worteldiepte van een roos hangt sterk af van de grootte van de volgroeide plant.

Hoe groter deze wordt, hoe verder de wortels in de grond reiken. Bij een struikroos met een hoogte van ca. 120 cm moet u rekenen op minstens een meter onder de grond, maar er zijn ook berichten over rozenwortels van meer dan 6 m lang.

Leidingen in de grond worden in de regel niet beschadigd door rozenwortels. Tijdens het groeien zijn deze vrij zacht en vinden ze hun weg.

Hebben rozen altijd volle zon nodig of groeien ze ook in de schaduw?

Rozen zijn zonnekinderen en houden van warmte en licht. Er zijn echter ook veel rozen die gedijen op plekken die niet te sterk in de zon liggen.

Als ze in de schaduw staan, groeien ze in de regel iets langzamer, bloeien ze iets later en niet helemaal zo rijk.

Bepalend is daarbij niet per se de duur van de directe zonnestraling maar de lichtinval. Die is goed te beoordelen aan de hand van het stuk lucht dat op de standplaats zichtbaar is. Bij rassen die hoger worden moet ook de lichtinval worden bedacht in het gebied waarin de volgroeide roos zich zal bewegen. In een boomkruin of boven op een rozenboog is deze in de regel groter dan aan de voet, waar wordt geplant.

Sommige donkere rozenrassen kunt u beter in halfschaduw planten. Bij sommige verbranden de bloemen heel snel, andere verbleken of vertonen een ongewenst roze tintje.

Veel grotere ramblers en klimrozen redden zich heel goed op schaduwrijke plekken in de tuin of zelfs tegen een noordmuur.

Hebben rozen doornen of stekels, en zijn er rozenrassen zonder?

Ook al kent iedereen het sprookje 'Doornroosje', botanisch gezien hebben rozen stekels en geen doornen.

Deze verschillen sterk in zowel aantal als vorm. Van relatief weinig, grote, zeer harde haakvormige stekels tot heel veel, slechts enkele millimeters lange, zachte stekels en ook nauwelijks of helemaal niet bewapende rozenrassen: alles komt voor.

Vooral stekelloze klimrozen en ramblers zijn geschikt voor drukbezochte plekken zoals doorgangen.

Welke is de oudste roos?

De vraag naar de oudste roos is niet te beantwoorden. Net als andere planten ontstonden rozen in de loop van miljoenen jaren, welk ras of welke soort zich als eerste ontwikkelde zal niet te achterhalen zijn.

Voor het eerst genoemd werden rozen in het jaar 1600 n.Chr.; vanaf dat moment hadden ze hun plek in alle volgende hoogontwikkelde culturen. Rond 450 n.Chr. werd door Herodotus een roos met zes bladeren beschreven. De naam 'Koningin der bloemen' kregen ze al iets eerder, in 600 n.Chr., van de Griekse dichteres Sappho. En ook het illustere gezelschap van de Romeinen vermaakte zich lange tijd met rozen. Vermoedelijk waren dat vooral R. gallica, R. alba en de gewone hondsroos (R. canina).

Tot ver in de middeleeuwen waren waarschijnlijk vooral botanische vormen en wilde soorten gangbaar. De oorsprong van de rozenkweek, die lange tijd op toeval berustte, zal in de 17e eeuw liggen. In die tijd ontstond in Nederland uit R. damascena (een souvenir van de kruisvaarders) met wilde rozen de klasse van de sterk gevulde centifolia's en daarna ook de bemoste variant die wij nu kennen als mosrozen.

Als eerste bekende rozenras wordt vaak R. alba 'Maxima' genoemd, dat aantoonbaar al vóór 1500 onder deze naam bekend was. Maar ook enkele rassen van R. gallica zijn al heel lang bekend.

Welke bloemkleuren komen bij rozen voor?

Rozen bloeien in wit, roze, rood en geel en in alle denkbare combinaties en mengvormen. Zuiver blauwe rozen bestaan niet; de rassen die als zodanig worden aangeduid zijn meestal lila of mauve en ontstaan door selectie uit de roze tinten. Bruintinten ontstaan via mengkleuren van rood en roze.

De oorspronkelijke rozen bloeiden in wit en in roze van verschillende intensiteit. Met R. chinensis kwam rood erbij, de theerozen brachten een zacht abrikoos in het assortiment. Gele rozen gaan terug op R. foetida.

Wat is de beste plantijd voor rozen?

Rozen die in een pot zijn gekocht kunnen het hele jaar door worden geplant.

Rozen zonder aarde aan de wortels (wortelnaakte rozen) worden geplant van het einde van de groeifase in oktober tot in het late voorjaar. De beste plantijd hiervoor is de herfst, wanneer de bodem nog goed is opgewarmd door de zomer.

Wat is een sport?

Bij rozen noemt men een 'sport' een nieuw rozenras dat door natuurlijke mutatie is ontstaan. Dit verschilt meestal maar in één eigenschap van de oorspronkelijke roos. Blijken deze waardevol, dan worden ze als zelfstandig ras in de handel gebracht.

Heel vaak is dat de kleur; Winchester Cathedral is bijvoorbeeld de witte vorm van Mary Rose. Deze kleurmutaties slaan soms ook terug naar het moederras, zowel in hele bloemen als in delen ervan. Het moederras is soms - maar niet altijd - uit de naam af te leiden, zoals bij Red Eden Rose of Red New Dawn.

Veel klimrozen zijn sterker groeiende sports van de struikvorm. Aan hun naam werd lange tijd Clg. of Climbing voorgevoegd. Bekende voorbeelden zijn Clg. Souvenir de la Malmaison, Clg. Iceberg of Clg. Mme. Caroline Testout.

Wat betekent remonteren?

Remonteren is het vermogen om naast de hoofdbloei nog een tweede keer te bloeien.

Deze nabloei kan sterk wisselen in intensiteit, van verspreide bloemen in de nazomer, zoals bijvoorbeeld sommige mosrozen of ramblers laten zien, tot een volledig ontwikkelde tweede bloeiperiode zoals bij remontantrozen.

Doorbloeiend of zelfs continu bloeiend betekent daarentegen dat de roos na de hoofdbloei in de vroege zomer in meerdere verdere bloeifasen terechtkomt. Bij doorbloeiende rassen kunnen deze worden onderbroken door pauzes van enkele weken. Continu bloeiende rozen brengen onafgebroken nieuwe bloemen voort.

Wat is een rozenbottel?

Rozenbottels zijn als het ware de appel van de rozen - dus hun vruchten. Ze vormen zich na de bloei, tenzij deze wordt verwijderd om bijvoorbeeld een nabloei te bevorderen.

Vooral eenmaal bloeiende struikrozen en ramblers zetten in de herfst decoratieve rozenbottels, laatstgenoemde in groten getale in trossen. Hiermee moet rekening worden gehouden bij het snoeien of het opschonen na de bloei.

In de keuken worden rozenbottels gewaardeerd om hun hoge gehalte aan vitamine C, en ook de bekende thee wordt gemaakt van de vruchten van wilde rozen.

Daarnaast zijn rozenbottels vooral in de rozenkweek onmisbaar. Ze bevatten de rozenzaden (nootjes) waaruit na het zaaien nieuwe rozenrassen met afwijkende eigenschappen kunnen groeien.