Rozen snoeien: zo doet u het goed

- de juiste snoei voor een rijke bloei en een fraaie vorm

Struikrozen hebben een terugsnoei nodig (zoals alle houtige planten) om uit te groeien tot bossige, fraaie struiken. 

In deze handleiding leggen wij uit wanneer en hoever u vooral de meeste doorbloeiende soorten moet snoeien.

Omdat de juiste snoei per rozenklasse verschilt, maken wij onderscheid tussen doorbloeiende struikrozen en eenmalig bloeiende struikrozen.
Klimrozen en ramblers worden anders gesnoeid en blijven daarom buiten deze pagina.

Meestal is één terugsnoei per jaar niet genoeg: naast de voorjaarssnoei is ook de zomersnoei bij rozen een belangrijke verzorgingsmaatregel.

Aan gereedschap moet u over het volgende beschikken:

- een ergonomische rozenschaar
- een stevigere takkenschaar 
- tuinhandschoenen

Inhoud:

De voorjaarssnoei van rozen

• Doorbloeiende rozen in het voorjaar snoeien
• Eenmalig bloeiende rozen in het voorjaar snoeien
• Verjongingssnoei

De zomersnoei van rozen

• Doorbloeiende rozen in de zomer snoeien
• Eenmalig bloeiende rozen in de zomer snoeien

Dikke nieuwe scheuten snoeien
Waar laat u het snoeiafval ?

De terugsnoei in het voorjaar is zowel de belangrijkste als de radicaalste van het rozenjaar. 

Tijdstip:
Het juiste moment om uw rozen in het voorjaar te snoeien is vlak voor of kort na het begin van de groeifase.

Een goede aanwijzing is de bloei van de forsythia en het licht zwellen van de ogen van de rozen die de winter hebben overgeslapen.

Daarom moet u snoeien:
De struikroos moet zich sterker vertakken, een fraaie vorm ontwikkelen of behouden en onderaan niet kaal worden.

Natuurlijk is nu ook het moment om in de winter bevroren delen en eventueel nog aanwezige rozenbottels te verwijderen.
Naast de terugsnoei, die de verse uitloop stimuleert, wordt de roos dus ook opgeschoond.

Als u toch bezig bent:
Verwijder tegelijk oud blad van vorig jaar van de grond om te voorkomen dat daarin aanwezige schimmelsporen vroegtijdig overgaan op de verse uitloop die eraan komt.
De startbemesting in het voorjaar kunt u samen met de snoeiwerkzaamheden uitvoeren - ook bij eenmalig bloeiende soorten.
Als uw rozen nog zijn aangeaard als winterbescherming, haal de aarde dan meteen weg (vóór het snoeien).
Het planten van nieuwe wortelnaakte rozen en containerrozen of het vervangen van in de winter bevroren exemplaren kan nu eveneens.

Wat u (nog) niet moet doen:
Preventieve behandeling tegen schimmelziekten en plagen heeft op dit moment, dus vóór het begin van de uitloop, geen zin.
Verplanten of verzetten van rozen wordt in het voorjaar niet aanbevolen; de betere tijd is de herfst. 

Vooral border- en patiorozen, theehybriden en het vorig jaar geplante rozen worden ingekort tot 30-50 cm boven de grond.

Bij park- en struikrozen die groter worden en al een mooie vorm hebben, wordt de snoei hoger aangezet; er wordt slechts ongeveer 1/3 van bovenaf ingekort.

Over het algemeen snoeit u het best op gevoel. Stel u voor wat er gebeurt als de twee ogen onder de snede uitlopen.
Daarbij moet u natuurlijk, afhankelijk van de roos, rekening houden met uw ervaring met de te verwachten groei in het beginnende tuinjaar. 
Door de jaren heen krijgt u zo een gevoel voor hoe sterk elk van uw rozen moet worden teruggesnoeid.

Eenmalig bloeiende soorten bloeien vooral op oud hout, dus op de uitloop van het vorige jaar.

U kunt zich vast voorstellen wat er gebeurt als u ze in het voorjaar inkort zoals zojuist beschreven:
Er zouden nog maar heel weinig bloemen aan de niet-gesnoeide scheuten overblijven. 

De hoofdsnoei vindt dus plaats na de bloei in de zomer - tenzij u wilt of moet verjongen.

Iedereen kent het trieste beeld: de eens zo prachtige rozenstruik verliest door de jaren heen steeds meer van zijn bloemenrijkdom en wordt in het onderste gedeelte onaanzienlijker - de roos vergrijst ofwel verkaalt.

Een van de belangrijkste oorzaken daarvan is, tenzij het gaat om een volledig verwaarloosde roos die nieuw leven moet worden ingeblazen, verkeerde of ontbrekende snoei.

Wat helpt is een verjonging, dus een bijna volledige heropbouw vanaf de basis. De roos wordt, wat de groei boven de grond betreft, als het ware 'gereset'.

In wezen bestaat dit uit een radicale, bijna brute voorjaarssnoei die diep in de sterke, verhoutte meerjarige scheuten gaat. De snoeihoogte ligt, afhankelijk van de grootte van de roos, tussen 20 en 50 cm boven de oculatie, in elk geval echter in het onderste derde deel van de struik.

Bij doorbloeiende struikrozen zijn de gevolgen - afgezien van de kleinere afmetingen van de roos - gematigd. De bloemenrijkdom kan het eerste jaar wat zwakker uitvallen, maar komt daarna weer terug waar u hem verwacht. 

Voor eenmalig bloeiende rozen kan de prijs echter vrij hoog uitvallen. Doordat door de sterke terugsnoei het hout van vorig jaar bijna geheel wordt verwijderd, moet ervan worden uitgegaan dat er in het jaar van de terugsnoei geen bloemen worden gevormd. In de volgende jaren zullen ook deze het u - mits goed gesnoeid - zeker danken. Moedige rozentuiniers verjongen niet-remonterende rozen daarom soms ook na de bloei in de zomer, maar nemen daarbij het risico dat de roos helemaal niet meer uitloopt of in de komende winter wat meer terugvriest omdat de nieuwe groei niet voldoende was uitgerijpt.

Afhankelijk van de toestand van de plant kan ook een gedeeltelijke verjonging worden overwogen, dus het verwijderen van afzonderlijke sterk verhoutte scheuten - ook gespreid over meerdere opeenvolgende jaren. 

In ieder geval moet u bij zo'n ingreep ook zorgen voor een voldoende voedingstoevoer voor de heropbouw. 

Als u alles goed hebt gedaan, verheugen uw rozen u in juni met een rijke, kleurrijke bloei. 

Waarschijnlijk veel te veel rozenvrienden leunen nu achterover, kijken de rest van het rozenjaar naar de veel zwakkere nabloei en laten de werkzaamheden in de rozentuin tot de herfst rusten. Het werk in het voorjaar heeft zich immers terugbetaald door de weelderige hoofdbloei.

Vooral bij veel doorbloeiende soorten blijft zo echter veel van het potentieel dat de planten eigenlijk hebben ongebruikt. 

Als u toch bezig bent:
Na de eerste bloeiperiode is het ook het moment voor de eenmalige zomerbemesting.
Eind juli kunt u patentkali uitstrooien, dat het uitrijpen van de scheuten en daarmee de winterhardheid bevordert.

U bevordert de vorming van nieuwe bloemen door de oude bloemen een tot twee bladoksels daaronder weg te knippen. 

Doordat u deze verwijdert, komt de nabloei veel sneller en valt die veel weelderiger uit.
Omdat de roos geen rozenbottels hoeft te vormen, blijft er meer kracht over voor nieuwe bloemen. 

Natuurlijk geldt dat ook voor verdere in de zomer gevormde bloemen.

Een wat radicalere zomersnoei, deels tot de helft van de plant, kan bij sommige rozensoorten eveneens tot een sterkere nabloei leiden. Wij raden dit echter af, vooral bij goed gevestigde grotere struikrozen. Voor borderrozen, theehybriden en patiorozen of pas geplante rozen kan dit bevorderlijk zijn, maar deze werkwijze vergroot het risico dat te veel nieuwe groei vóór de winter niet volledig uitrijpt en bevriest. 

Voor deze exemplaren, die vooral historische rozen zullen zijn, is kort na de bloei het juiste moment voor de terugsnoei, die de nieuwe uitloop moet bevorderen en de plant in vorm houdt.

De werkwijze komt in wezen overeen met die welke voor de doorbloeiende rozen in het voorjaar is beschreven. 

Door het latere tijdstip laat u de bloei op de groei van vorig jaar toe, en de nieuwe substantie die na de snoei erbij komt vormt de basis voor een rijke bloei in het volgende jaar. Verwijder oude bloemen alleen bij soorten die geen rozenbottels dragen of wanneer die niet gewenst zijn.

Velen kennen het: dicht bij de basis verschijnen duimdikke, meestal roodachtige, sterke scheuten die in razend tempo groeien en vaak ook boven de eigenlijke hoogte van de struik uitsteken.

Vooral wanneer deze vóór of tijdens de eerste bloeiperiode verschijnen, volgt op de aanvankelijke vreugde over de gezond en sterk groeiende rozenstruik vaak de vraag of men deze scheuten toch niet beter verwijdert - ook omdat het totaalbeeld van de zorgvuldig gesnoeide roos eronder kan lijden. 

Het antwoord is eigenlijk heel eenvoudig, maar hangt af van het tijdstip: 
Vóór of tijdens de eerste bloei kunt en moet u deze verspreid optredende vegetatieve scheuten tot ruim onder de rest van de struik wegsnijden.

De kracht die de roos in deze scheuten steekt is in de zomer elders beter besteed, bijvoorbeeld aan de vorming van nieuwe bloemen.

Vanaf juli (of kort na de hoofdbloei) gaat het vrijwel zeker om de normale groei die voor het komende jaar belangrijk is. Deze moet zoveel mogelijk onaangeroerd blijven en in het kader van de gewone vormsnoei aan het overige uiterlijk van de struik worden aangepast. Dat herkent u ook doordat het meestal geen losse scheuten zijn maar meerdere.

Het snoeiafval dat bij het snoeien van rozen ontstaat, moet u altijd bij het huisvuil of bij een plaatselijke groenafvalbrengplaats afvoeren. Op de compost die u weer in uw tuin uitrijdt hoort het niet thuis.

Op de bladeren aan het snoeiafval kunnen - vooral in de herfst en het voorjaar - nog schimmelsporen zitten die zich ook in de compost vermenigvuldigen. Die wilt u zeker niet in uw tuin hebben of zelfs kweken en weer uitrijden. Afvoer buiten de tuin is daarom een belangrijke maatregel die u zeker moet nemen.

Klimrozen, vooral de doorbloeiende soorten daaronder, worden steeds populairder. 

Uiterlijk na 2-3 jaar vraagt de rozenliefhebber zich echter af of, en vooral hoe, hij zijn inmiddels behoorlijk hoog gegroeide klimroos moet terugsnoeien. Klimrozen die jarenlang niet zijn gesnoeid, hebben bovendien de neiging om van onderen kaal te worden (daarover straks meer).

Zodra die laatste situatie zich voordoet, is één ding duidelijk:
ook al ziet het er onaangenaam uit - een klimroos heeft een zekere verzorging nodig in de vorm van regelmatig terugsnoeien.

Inhoud:

Klimrozen snoeien in het voorjaar

De zomersnoei van een klimroos

Vormsnoei - de hoofdsnoei

Als de klimroos kaal wordt:
verjongingssnoei

Deze snoeiadviezen gaan er altijd van uit dat u zonder gevaar voor lijf en leden bij de betreffende delen van de te snoeien klimroos kunt komen. Afhankelijk daarvan kan een ladder, een steiger of zelfs een hoogwerker raadzaam zijn - of professionele hulp.

Let bij alle werkzaamheden ook op snoeihygiëne: als u in ziek hout snijdt, moet de snoeischaar direct daarna worden ontsmet. Dat geldt ook voor grotere takkenscharen.

In het vroege voorjaar, vóór de uitloop van de klimroos of kort nadat deze is begonnen, raden wij aan om in de winter verdroogde of bevroren delen en dood of ziek hout weg te snijden. 

Is de vormsnoei al in het najaar gedaan, dan zijn correcties, het bedwingen van ongewenste nieuwe lange scheuten of een lichte nasnoei mogelijk.

Als u hebt besloten de grove snoei van uw klimrozen in het voorjaar uit te voeren, ga dan aan de slag.

Vaak verwaarloosd, maar vooral belangrijk wanneer de klimroos in het begin van de zomer nog een keer tot bloei komt: 

snoei na de bloei 2-3 ogen onder de bloemaanzet. Afhankelijk van de soort hele bloemtrossen of afzonderlijke bloemen. Dat geeft de roos kracht om als het ware 'de volgende ronde in te gaan' in plaats van die in het vormen van rozenbottels te steken. 

Ook een matige gift rozenmest kan een weelderige nabloei bevorderen.

Het vroege voorjaar of ook al het najaar (na het einde van de groeiperiode) is het juiste moment voor de vormsnoei. Deze moet in elk geval plaatsvinden voordat de roos sterk begint uit te lopen of kort daarna.
Als u al in het najaar snoeit, moet u wat reserve laten staan voor eventuele vorstschade in de winter. Dat wil zeggen dat er in het najaar niet helemaal zo ver wordt teruggesnoeid; in het voorjaar moet er mogelijk worden gecorrigeerd.

De vormsnoei is de hoofdsnoei van uw klimrozen. Hij hoeft niet elk jaar even krachtig te zijn - u hebt eigenlijk de hele zomer en eventueel de winter genoeg tijd om te beslissen of en hoe sterk uw klimroos in vorm gesnoeid moet worden.

voordat u met het terugsnoeien begint:

Een stevige takkenschaar, slijtvaste kleding en wat tijd zijn zeker geen overbodige luxe. 

Bedenk ook hoeveel snoeiafval er vrijkomt, en hoe en waar u dat afvoert.  

Het eigenlijke terugsnoeien is vrij eenvoudig,
het is aan te raden in deze volgorde te werk te gaan:

- allereerst snijdt u vrij rigoureus alles weg wat u niet bevalt. Dus scheuten die gewoon in de verkeerde richting voor de gewenste vorm groeien, kriskras naar binnen of gewoon ongunstig groeien. Soms volstaat ook inkorten om de roos weer binnen haar grenzen te houden. 

Houd daarbij ook rekening met de te verwachten groei tot de volgende bloei - dus iets verder terugsnoeien dan op dit moment zinvol lijkt. 

Met de jaren krijgt u wat ervaring met hoe ver elk van uw klimrozen moet worden teruggesnoeid, zodat deze tijdens de bloei de gewenste vorm heeft.

Welke scheuten hoever worden ingekort, hangt ook sterk af van het gebruik van de klimroos - een roos die waaiervormig tegen een huismuur of latwerk is geleid, behandelt u natuurlijk anders dan een roos aan een obelisk of rozenboog.

- daarna pakt u alle scheuten aan die relatief zwak zijn. Die dragen zeer zeker niet bij aan een evenwichtig totaalbeeld en kosten alleen maar onnodig kracht.

Misschien wilt u dit werk ook aan een vakman overlaten. Bespreek met hem in elk geval vooraf precies wat het doel van de actie is en zorg ervoor dat hij ook enige deskundigheid met rozen heeft. 

Een klimroos kent bij de groei eigenlijk precies één richting - recht omhoog. Na het einde van de groeifase gaat in het daaropvolgende voorjaar de groei - en daarmee de vorming van de bloemenpracht - verder waar die het jaar ervoor is gestopt. 

Ook al zou een klimroos niet dezelfde hoogte kunnen bereiken als een rambler, uiteindelijk zal het toch zo zijn dat een groot deel van de bloemenpracht buiten het bereik van uw eigen neus zit. Ook optisch is deze situatie niet wat men zich had voorgesteld. Mooi praten helpt ook niet meer: de klimroos is kaal geworden.

Als het al zover is, helpt alleen een rigoureuze verjongingssnoei - die niet per se iets voor zwakke zenuwen is. 
Wilt u de noodzaak daarvan voor zijn, dan is er ook een iets mildere variant, die eveneens wordt beschreven.

Het juiste tijdstip is vanaf het late najaar, wanneer de roos de groei heeft gestaakt, tot in het vroege voorjaar vóór de uitloop. U mag zo'n sterke snoei in geen geval uitvoeren terwijl de klimroos groeit of zelfs bloeit.

Als gereedschap hebt u absoluut een sterke takkenschaar nodig die de dikste scheut van uw exemplaar netjes kan doorknippen.

Ja, u hebt het goed gelezen - minstens één van de soms armdikke hoofdscheuten (ook wel: leitakken) staat op de nominatie om te verdwijnen.

Daarmee moet ook duidelijk zijn dat er heel veel snoeiafval vrijkomt - namelijk alles wat aan de weggenomen scheuten is gegroeid. Dat kan best meer zijn dan u gemakkelijk onder de arm kunt klemmen - en bovendien vol doornen zitten. Snijvaste handschoenen, kleding en een vooraf goed doordacht plan voor het afvoeren worden dringend aanbevolen.

Vandaar nogmaals de aanwijzing: het blijft mogelijk iemand met de uitvoering te belasten die de juiste uitrusting en transportcapaciteit heeft.

En zo ziet de verjongingssnoei er in detail uit: 

- bekijk de roos en haar opbouw als geheel. Voer indien nodig vooraf een iets krachtigere vormsnoei uit om een overzicht te krijgen van de opbouw van de leitakken. 

- bepaal welke scheuten het geraamte van de klimroos dragen. Meestal zijn dat 3-6 zeer sterke scheuten die heel hoog gaan voordat ze zich vertakken in goed duimdikke zijscheuten - waaraan dan ook wordt gebloeid. 

- accepteer dat hooguit 2 of 3 van deze leitakken blijven - of maximaal 1/3 van het totale aantal. Bepaal die aan de hand van welke ervan op plaatsen zijn gegroeid waar ze u goed uitkomen, hun toestand, populariteit bij vogels voor nestbouw of vergelijkbare criteria. Zeer vastberadenen kunnen ook alle sterke leitakken wegnemen en de klimroos zo helemaal opnieuw opbouwen. 

- verwijder deze nu een voor een, zo nodig in meerdere stappen van boven af. Uiteindelijk moet er tussen 40 cm en 1-2 m (afhankelijk van de hoogte) boven de grond blijven staan. Houd daarbij steeds het totaalbeeld in het oog; dat betekent dat waarschijnlijk niet al deze leitakken tot dezelfde hoogte worden ingekort. Meestal blijft er in het midden iets meer staan, terwijl meer zijwaarts groeiende takken ook verder naar beneden worden teruggenomen. Afhankelijk van de mate van verkaling kunnen ook enkele zijscheuten die uit de hoofdscheut zijn voortgekomen blijven staan. Die kort u eveneens in volgens esthetische gezichtspunten. 

Dat was eigenlijk alles ... 

De iets mildere versie van de verjongingssnoei bestaat erin om in het kader van de vormsnoei regelmatig om de 3-4 jaar een van de leitakken weg te nemen en zo voortdurend voor nieuwe aangroei vanaf de basis te zorgen. Wie ooit een goed gevestigde, kale klimroos radicaal heeft moeten verjongen, zal deze aanpak zeker verkiezen.

Nadat u uw klimroos met deze zeer radicale snoei flink hebt aangepakt, is echter wat nazorg raadzaam:

- bij zeer, zeer dikke scheuten kan het snijvlak met boomwas worden afgesloten - vooral als daar grotere hoeveelheden plantensap uit komen

- als u in het najaar of de winter hebt gesnoeid, kan het zinvol zijn aanzienlijk sterker/hoger aan te aarden 

- de roos heeft bij de volgende uitloop meer kracht en reserves nodig; zorg met een gift organische rozenmest, misschien in combinatie met een bodemactivator, dat ze goed wordt voorzien. 
(als u in het voorjaar snoeit, kan hier al in het najaar daarvoor voor worden gezorgd ...)

- tot slot moet u direct na het snoeien ruim water geven

Wij wensen u veel succes, de nodige moed en horen graag van u - misschien wel in het tuin- en rozenforum.

Wij zouden het bijzonder waarderen als u ons per e-mail foto's ter illustratie van deze snoeigids stuurt.